“Ook voor funderingswerken is digitalisering de toekomst”

Naar analogie met de grondverzetssector en de wegenbouw enkele jaren geleden, is er sinds kort ook in het funderingswezen sprake van een prille digitaliseringsgolf. Zo experimenteerde Franki Foundations onlangs met gps-sturing van een funderingsmachine op basis van digitale uitvoeringsplannen, een eerste test die het binnenkort zal herhalen, waarna de firma definitief wil beslissen hoe ze de technologie in de toekomst zal gebruiken. Piet Kindt, Business Unit Manager Piles bij Franki Foundations, legde ons uit hoe de voortschrijdende digitalisering de interne workflow zal beïnvloeden: “Niet enkel in de uitvoeringsfase, maar ook in het voortraject zullen we veel korter op de bal kunnen spelen.”  

Piet Kindt: “Het is altijd al een persoonlijke droom geweest om het volledige productieproces vooraf te kunnen vastleggen. De laatste jaren is de technologie zodanig snel geëvolueerd dat dit inmiddels grotendeels mogelijk is. We hebben de voorbije jaren enkele mogelijke pistes verkend en zijn onlangs overgegaan tot een eerste test op een werf in Oostende.

Hoe ging dat precies in zijn werk?
De digitale plannen die we ontvingen via de hoofdaannemer lieten we intern verwerken tot een uitvoeringsmodel voor onze funderingsmachines. Het bevatte cruciale gegevens zoals de vereiste lengtes en diameters van de funderingspalen, die voor onze machinist het uitgangspunt vormden bij de realisatie ervan. Dankzij de gps-sturing en de bijhorende visualisatie op een interface in de cabine wist de machinist perfect waar hij welke paal moet plaatsen. Wanneer er een paal afgewerkt was, kregen we onmiddellijk alle benodigde gegevens doorgestuurd (locatie, lengte paal, hoeveelheid beton, type wapening …). Dit laatste maakt dat we projecten vanuit de backoffice op de voet kunnen opvolgen en bijsturen zonder steeds ter plaatse te moeten gaan – een enorm voordeel.

Piet Kindt: “Het is altijd al een persoonlijke droom geweest om het volledige productieproces vooraf te kunnen vastleggen. De laatste jaren is de technologie zodanig snel geëvolueerd dat dit inmiddels grotendeels mogelijk is. We hebben de voorbije jaren enkele mogelijke pistes verkend en zijn onlangs overgegaan tot een eerste test op een werf in Oostende.

Franki Foundations funderingsmachine

Hoe ging dat precies in zijn werk?
De digitale plannen die we ontvingen via de hoofdaannemer lieten we intern verwerken tot een uitvoeringsmodel voor onze funderingsmachines. Het bevatte cruciale gegevens zoals de vereiste lengtes en diameters van de funderingspalen, die voor onze machinist het uitgangspunt vormden bij de realisatie ervan. Dankzij de gps-sturing en de bijhorende visualisatie op een interface in de cabine wist de machinist perfect waar hij welke paal moet plaatsen. Wanneer er een paal afgewerkt was, kregen we onmiddellijk alle benodigde gegevens doorgestuurd (locatie, lengte paal, hoeveelheid beton, type wapening …). Dit laatste maakt dat we projecten vanuit de backoffice op de voet kunnen opvolgen en bijsturen zonder steeds ter plaatse te moeten gaan – een enorm voordeel.

Vanwaar de nood om over te schakelen op digitale hulpmiddelen?
Hét grote probleem voor de bouw wordt het verkeer. Onze medewerkers moeten ter plaatse geraken, de machines moeten ter plaatse geraken, het benodigde beton en de wapening moeten ter plaatse geraken … – kortom: mobiliteit en bereikbaarheid vormen een cruciale factor voor het welslagen van een project. In stedelijke omgevingen wordt het gezien de verzadiging van onze (snel)wegen echter steeds moeilijker om dit in de hand te houden. Als we een verplaatsing maken, moet het ook de correcte verplaatsing zijn. Dat is belangrijk met het oog op een efficiënte tijdsbesteding en vermijdt tegelijk heel wat stress. Via digitalisering en een betere opvolging van onze werven hopen we ons verplaatsingsgedrag te kunnen verbeteren – enkel aanwezig zijn waar er problemen opduiken, en voorts vooral onnodige verplaatsingen vermijden. Bovendien kunnen we ons personeel zo veel beter opvolgen – niet om onze mensen te controleren, maar om de workflow te optimaliseren. Onze werknemers moeten hun acht werkuren zo goed mogelijk benutten – zij het zonder dat zich dat moet vertalen in concrete quota of doelstellingen. De potentiële winst zit niet in individuele prestatiedwang, maar in een verbetering van de logistieke organisatie en de werkprocessen.

Franki Foundations Funderingswerken

Is digitalisering ook in economisch opzicht een noodzakelijke stap? 
Jazeker. In de grondmechanica word je deze dagen karig vergoed voor de risico’s die je moet nemen en het werk dat je levert. We komen uit een zeer moeilijke periode. We kunnen onze marge enkel verhogen als we zelf efficiënter werken. Via de integratie van technologische innovaties willen we ons rendement verder optrekken. Zo boren sommige van onze machines al automatisch en geven ze zelf een signaal wanneer het einde van het boorproces in zicht komt. Dit alles gebeurt onder meer via een achterliggende PLC-sturing. Aangezien het boren steeds op een optimale manier gebeurt, verslijten de machines minder snel (langere levensduur), is er minder onderhoud nodig (lagere kosten), is er minder stilstand op de werf (hoger rendement) … We zijn afhankelijk van veel verschillende parameters, en digitalisering laat ons toe om deze beter onder controle te krijgen. In die zin past het ook een beetje in het BIM-verhaal: het gros van de conflicten vooraf kortsluiten om problemen bij uitvoering zo veel mogelijk te vermijden.

Is BIM al aan de orde in de funderingssector?
Nog niet echt, maar het interesseert me wel. We hebben in ieder geval al heel wat positieve reacties ontvangen van studiebureaus, die blij zijn dat we mee op de digitaliseringstrein stappen – niet onlogisch aangezien afwijkende posities van funderingspalen doorgaans heel wat extra rekenwerk vergt. Dankzij ons gps-systeem merken we eventuele afwijkingen meteen op en kunnen we ze ook meteen doorgeven aan het studiebureau, dat op zijn beurt onmiddellijk een oplossing kan bedenken. Zo vermijdt je situaties waarbij je drie weken na datum plots nog een extra funderingspaal moet plaatsen om de stabiliteit van de toekomstige constructie te garanderen, terwijl het eigenlijk zou volstaan om de positie van de volgende palen op het moment zelf lichtjes aan te passen. En dat ook de funderingen nu deel kunnen uitmaken van een digitaal model en passen in een BIM-verhaal waarin de hele keten aan bod komt, biedt uiteraard heel wat voordelen. Het probleem waar wij als funderingsspecialist het meest mee geconfronteerd worden, is dat we weleens botsen op ondergrondse obstakels (rioleringen, nutsleidingen, enzovoort). Als we ons palenplan in een digitale omgeving kunnen enten op een model van de ondergrond, kunnen we eventuele clashes al in de voorbereidingsfase uitsluiten.

Welke conclusies hebben jullie getrokken uit die eerste test met gps-sturing? Zijn jullie volledig overtuigd? 
Dat het een enorme meerwaarde kan betekenen, maar dat we in een volgende fase toch nog een aantal problemen moeten oplossen. De voornaamste moeilijkheid was de vereiste nauwkeurigheid – 10 centimeter kan een enorm verschil maken bij paalfunderingen. Funderingsmachines hebben een grote mast, die uit zichzelf al wat beweegt (bijvoorbeeld onder invloed van de wind, de eventuele verzakking van de machine in de grond, enzovoort). We moesten dan ook continu correcties uitvoeren om de palen op de juiste plaats te krijgen. Helaas merkten we dat de gps-ontvangst niet altijd toereikend was om die nauwkeurigheid volledig te garanderen. Vandaar dat we in de toekomst misschien toch met een totaalstation zullen moeten werken. Intussen zijn we met vier gps-gestuurde machines aan de slag op de Nike-site in Ham, dus daar kunnen we het systeem en onze werking verder verfijnen. Ik ben ervan overtuigd dat het gunstig zal uitdraaien. Vooral het mobiliteitsvraagstuk en de nood om onze marge op te krikken in een uiterst competitieve omgeving zijn de triggers om ermee verder te gaan. Digitalisering zal hoe dan ook de toekomst worden, ook voor funderingswerken!

Tekst: Tim Janssens    |    Beeld: Franki Foundations