Sneller naar goede waterkwaliteit met geïntegreerd rioolbeheer

In 2027 valt er niet aan te ontkomen: als België niet beantwoordt aan de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water, volgen er boetes. “Met een geïntegreerde aanpak van de lokale en gewestelijke infrastructuur voor afvalwater en hemelwater, kan Vlaanderen een maximale ecologische winst combineren met een betere betaalbaarheid van alle investeringen die nog moeten gebeuren”, stelt Jan Goossens, CEO van Aquafin. 

Allerlei metingen en tellingen bewijzen het de jongste jaren: ons oppervlaktewater herleeft dankzij de inspanningen van de gemeenten en van het Vlaamse Gewest via Aquafin. Voorzichtig optimisme is gepast, maar zonder de reikwijdte van de uitdagingen waar Vlaanderen nog voor staat uit het oog te verliezen. Geen enkele waterloop heeft een goede ecologische toestand en er moeten nog honderdduizenden woningen op de afvalwaterzuiveringsinfrastructuur aangesloten worden. Om voldoende snel wezenlijke stappen te kunnen zetten, is volgens Aquafin een meer ‘verticale benadering’ van de afvalwaterinfrastructuur noodzakelijk.

Geen fysieke grens
Jan Goossens verduidelijkt: “De gemeentelijke en bovengemeentelijke infrastructuur voor afval- en hemelwater kan je niet van elkaar loskoppelen. Er is nergens een fysieke overgang tussen beide stelsels. Met een geïntegreerde aanpak kan Vlaanderen een langetermijnvisie uitwerken voor de rioleringsinfrastructuur, maar ook voor de infrastructuur die Vlaanderen bestendig moet maken tegen de klimaatopwarming. Zowel periodes van droogte als wateroverlast komen steeds vaker voor. Op basis van een geïntegreerde visie kunnen doelgerichte investeringsvoorstellen worden opgemaakt. Niet alleen voor de uitbouw van rioolstelsels en andere infrastructuur, maar ook voor het onderhoud, de renovatie en het optimaal gebruik van de assets. De uitvoering van risicogebaseerde inspecties, de inzet van slimme rioolsturingen of de realisatie van hemelwaterplannen zijn activiteiten en investeringen die, als ze slim aangepakt worden, de gemeentegrenzen ver overschrijden.”    

Verticaal geïntegreerd asset management
Aquafin is actief voor het Vlaamse Gewest maar ook voor 106 Vlaamse gemeenten, rechtstreeks of via een samenwerkingsverband. De ervaring die het bedrijf heeft opgebouwd met investeringsprojecten en asset management, waarvoor het trouwens als enige Belgische bedrijf een ISO 55001-certificaat op zak heeft, zet het ook volop in voor de specifieke noden op lokaal niveau. “Wij kennen zowel de behoeftes van het Vlaams Gewest als die van de gemeenten. Met Aquafin als matchmaker in alle gemeenten kunnen bovenlokale en lokale belangen beter op elkaar afgestemd worden, met een sterke link naar de toestand van de wegenis. Aquafin is ook de partij bij uitstek om een geïntegreerd asset management van de afvalwater- en hemelwaterinfrastructuur op zich te nemen, zowel voor het lokale als bovenlokale niveau.”

“Een geïntegreerde benadering levert sowieso efficiëntiewinst en dus ook kostenbesparingen op. We merken dat er veel dubbel werk gebeurt, bijvoorbeeld in de opmaak van hydraulische studies of van databanken door verschillende partijen”, gaat Jan Goossens verder. Dit kan veel beter en efficiënter als je dergelijke zaken centraliseert bij één partner.” 

Intensieve samenwerking
Aquafin wil het beleid niet naar zich toetrekken. Zowel de Vlaamse Milieumaatschappij voor het bovengemeentelijke niveau als de individuele gemeenten voor het lokale niveau blijven aan het roer. “Ook de eigendomsstructuur mag voor mij blijven wat ze is”, verklaart Jan Goossens, “maar Aquafin wil wel een rol spelen als technologisch expert en matchmaker om investeringsvoorstellen op beide niveaus te integreren tot projecten die tot de beste ecologische resultaten leiden. Voor de uitvoering van die projecten kunnen gemeenten gerust een beroep blijven doen op hun rioolbeheerder. We zijn ook voorstander van een nog sterkere coördinatie qua planning en uitvoering van de werkzaamheden om maatschappelijke hinder tot een minimum te beperken.” 

Een organisatorische samenvoeging van het gemeentelijk rioleringsnetwerk met andere nutsvoorzieningen, is voor Aquafin dan weer onlogisch.  “Omdat de infrastructuur zo erg verschilt, zijn er geen echte voordelen. Terwijl de ecologische en financiële meerwaarde van een geïntegreerd verticaal beheer wél overduidelijk is”, besluit Jan Goossens.  

Tekst | Aquafin  Beeld | Frederik Beyens