Fietsnetwerken
02:42
22-05-2018

Fietsnetwerken uitbreiden kan tot 10.000 vroegtijdige sterfgevallen vermijden in Europese steden

De uitbreiding van het fietsnetwerk levert aanzienlijke gezondheids- en economische voordelen op. Meer nog: Europese steden kunnen tot 10.000 vroegtijdige sterfgevallen vermijden door meer fietspaden aan te leggen. Dat is gebleken uit een studie onder leiding van onderzoekers van het Barcelona Institute for Global Health (ISGlobal), waaraan ook onderzoekers van de UHasselt en VITO deelnamen. 

“Dit is de eerste studie die de mogelijke verbanden evalueert tussen de lengte van het fietsnetwerk, het gebruik van verschillende vervoermiddelen en de bijbehorende gevolgen voor de gezondheid in Europese steden”, zegt Natalie Mueller, ISGlobal-onderzoekster en eerste auteur van de paper. Uit de studie dat een verschuiving naar fietsen positief is voor de gezondheid als gevolg van de daarmee gepaard gaande toename in lichaamsbeweging. 

Minder sterfgevallen
Voor de studie namen de onderzoekers het fietsnetwerk en het aandeel fietsers in 167 Europese steden onder de loep. “We stelden een duidelijk lineair verband vast tussen de lengte van het fietsnetwerk en het aandeel fietsers”, vertelt Evi Dons, onderzoeker bij UHasselt en VITO. “Steden die nauwelijks fietspaden hebben, tellen weinig fietsers en omgekeerd. Wij hebben ons de vraag gesteld: stel dat al die 167 Europese steden een aandeel van 1 op 4 verplaatsingen of 24, 7 % met de fiets zou hebben, hoeveel gezondheidsvoordelen zou dit dan opleveren? Uit onze studie is gebleken dat in dat geval jaarlijks meer dan 10.000 vroegtijdige sterfgevallen zouden kunnen worden vermeden.”

Fietsnetwerken
Als Londen fietspaden had in alle straten, zouden jaarlijks tot 1.210 vroegtijdige sterfgevallen kunnen vermeden worden. (Pixabay)

De grootste gezondheidsvoordelen van de verschillende schattingen vonden de onderzoekers in een scenario waarin de steden fietspaden hadden in al hun straten. In dat geval zou Londen jaarlijks tot 1.210 vroegtijdige sterfgevallen kunnen vermijden, gevolgd door Rome met 433 vroegtijdige sterfgevallen per jaar en Barcelona met 248 vroegtijdige sterfgevallen per jaar. Echter, een toename van 10 % in fietspaden zou al kunnen leiden tot een aanzienlijke toename van het fietsgebruik, en resulteerde in 21 voortijdige sterfgevallen die vermeden konden worden in Rome, 18 in Londen en 16 in Barcelona. 

Vlaamse steden doen het beter dan Waalse steden
Ook Belgische steden zijn in de studie onderzocht. Gent, Brugge en Antwerpen zetten positieve resultaten neer. Brussel, Namen, Luik en Charleroi scoren beduidend minder (zie grafiek). “Vlaamse steden zijn fietsvriendelijker”, concludeert Evi Dons. “Dat heeft niet alleen te maken met fietsinfrastructuur. In Vlaanderen leeft ook meer een fietscultuur.” Nochtans werd de fietsveiligheid in Antwerpen recent nog ernstig in vraag gesteld na een aantal fietsongevallen. “Jammer genoeg zullen ongevallen altijd gebeuren, maar er bestaat zoiets als ‘safety in numbers’”, vertelt Evi Dons. “Het is een bekend en bewezen fenomeen dat hoe meer fietsers er rondrijden in een stad, hoe hoger de veiligheid is. In Antwerpen gebeurden toen een paar ongevallen op korte tijd. Dat kan statistisch gezien. Maar dat betekent niet dat de stad slecht scoort op het vlak van veiligheid. We hebben dit ook meegenomen in onze studie. Wij hebben negatieve effecten zoals verkeersongevallen en luchtvervuiling mee in rekening genomen in onze health impact assessment. Daaruit blijkt dat de gezondheidsvoordelen duidelijk opwegen tegen de schadelijke effecten.”

Economisch voordeel
De onderzoekers hebben ook een economische analyse uitgevoerd om de kosten van een uitbreiding van het fietsnetwerk te vergelijken met de geschatte economische voordelen van vermeden voortijdige sterfte. De resultaten tonen aan dat de beste verhoudingen kosten-baten zouden worden bereikt in een scenario van een toename van 10 % in het fietsnetwerk, waarbij de verhouding van de baten per uitgegeven euro zou oplopen tot 70 tegen 1 in het geval van Rome, 62 tegen 1 in het geval van Zürich en 35 tegen 1 in het geval van Barcelona. Dat betekent dus dat in Rome de gezondheidsbaten 70 keer groter zouden zijn dan de kosten van de aanleg van fietspaden. 

Fietsnetwerken
Vlaamse steden scoren beduidend beter dan Brussel en de Waalse steden. (Copyright VITO)

Fietsinfrastructuur hoog op politieke agenda
Meer fietspaden leiden tot minder vroegtijdige sterfgevallen. De onderzoekers stellen dan ook dat fietsinfrastructuur hoog op de politieke agenda moet staan. “In de Waalse steden is een uitbreiding van het fietsnetwerk aan de orde, want zij bengelen onderaan het peloton”, stelt Evi Dons. “De Vlaamse steden zitten al dicht bij dat punt van 1 op 4 verplaatsingen met de fiets. Zij moeten niet zozeer hun netwerken uitbreiden als wel inzetten op de kwaliteit en veiligheid van het bestaande fietsnetwerk. Daarnaast is het wegwerken van missing links belangrijk. Het fietsnetwerk moet een coherent geheel vormen met mooie verbindingen tussen de verschillende fietspaden. Ook de ondergrond, breedte van het fietspad, de directheid waarmee je van punt A naar punt B geraakt, spelen een rol. De fietssnelwegen rond Brussel zijn daarvan een mooi voorbeeld. Reeds 10 % meer fietsinfrastructuur, een aandeel waarvan wij denken dat het haalbaar is voor lokale overheden, biedt hoogstwaar­schijnlijk aanzienlijke gezondheids- en economische voordelen.”

“Een combinatie van ‘push’-maatregelen die autorijden onaantrekkelijk maken, en’ pull’-beleid gericht op het aantrekkelijker maken van openbaar vervoer en fietsen, is de beste manier om gezondheid en welzijn in Europese steden te verbeteren”, besluit onderzoekster Natalie Mueller.  

Tekst | Liesbeth Verhulst  Beeld | VITO en Pixabay

Lees meer over: Fietsnetwerken , Nieuws , UHasselt , VITO

GROND/WEG/WATERBOUW partners

N73