Platform over infrastructuur, ruimtelijke inrichting, civiele- en openbare werken
Nieuws

Milieu-impactstudie via TOTEM breidt uit naar de wegenbouw

OCW en WTCB hebben recent samengewerkt aan een studie naar de mogelijkheid om de TOTEM-tool – die de milieu-impact van gebouwen berekent – uit te breiden naar wegenbouw.

Infrastructures
OCW en WTCB hebben recent samengewerkt aan een studie naar de mogelijkheid om de TOTEM-tool uit te breiden naar wegenbouw.

Tekst | OCW / Niels Rouvrois

Beeld | OCW

26 april 2021 Leestijd 6 minuten

Deel dit artikel

De studie wees uit dat die mogelijkheid wel degelijk bestaat, maar dat voor de praktische implementatie hiervan in een toekomstige versie van de tool nog belangrijke aanvullingen nodig zijn. Zo zouden onder meer voor deze infrastructuurwerken bijkomende specifieke scenario’s inzake transport, eindelevensduur… en standaardwaarden voor bijvoorbeeld de referentielevensduur moeten worden gedefinieerd.

Gemonetariseerde milieu-impact voor 1 m² van de referentie-asfaltweg over een periode van 20 jaar, per laagtype en per fase in de levenscyclus (Janssen et al., 2020)

Bouwwerken zoals gebouwen en infrastructuur hebben een belangrijke impact op het leefmilieu omwille van hun (operationeel) energieverbruik en het gebruik van bouwmaterialen. Om die milieu-impact te berekenen en te optimaliseren door in de ontwerpfase andere oplossingen te kiezen, werd in 2018 de berekeningshulp TOTEM (Tool to Optimise the Total Environmental impact of Materials) online geplaatst. Deze tool focust op de situatie in België en is bruikbaar voor gebouwen zoals woningen, kantoorgebouwen, scholen … Gezien het grote belang voor heel België werken de drie regionale overheidsdiensten (OVAM, Leefmilieu Brussel en SPW) samen om hem verder te ontwikkelen. Binnen dat kader werkten WTCB en OCW recent samen aan de TOTEM-Potentieelstudie die de link naar de wegenbouw maakt. 

Twee doelstellingen

Deze studie heeft twee grote doelstellingen. Enerzijds het inschatten van de potentiële vermindering van de milieu-impact van gebouwen door toepassing van de TOTEM-tool in de ontwerpfase en zo ook van het TOTEM-potentieel om bepaalde beleidsdoeleinden te helpen bereiken (deel 1). En anderzijds het inschatten van het potentieel om de milieuprestaties van andere bouwwerken dan gebouwen (vooral infrastructuurwerken) te verbeteren (deel 2). Wat deel 2 betreft, analyseert de studie specifieke aspecten en aandachtspunten bij de milieuevaluatie van infrastructuurwerken, en dit via een literatuurstudie en een casestudieanalyse van enkele wegtypes. Op basis van deze inzichten wordt het potentieel van een uitbreiding van de TOTEM-tool naar andere deelsectoren in de bouw besproken en worden specifieke aanbevelingen voor de verdere ontwikkeling van de TOTEM-tool geformuleerd.

De literatuurstudie spitst zich toe op lopende ontwikkelingen in normen en regelgeving, bestaande studies en onderzoeksprojecten en buitenlandse ervaringen met de milieuprestaties van infrastructuurwerken. Hieruit blijkt dat normen en regelgeving in dit domein nog volop in ontwikkeling zijn, en achteroplopen op de ontwikkelingen in de algemene bouwsector. Normen die oorspronkelijk voor gebouwen werden opgesteld, dienen nu als inspiratiebron voor uitbreidingen naar infrastructuurwerken, aangepast aan de specifieke kenmerken van dit soort werken. Hieruit blijkt ook dat de berekening van de milieu-impact niet eenduidig gebeurt: verschillende levensduren, systeemgrenzen, methodes, scenario’s … worden gebruikt, waardoor studieresultaten niet onderling vergelijkbaar zijn.

Levenscyclusanalyse van een bouwproduct, bouwelement of gebouw, volgens de MMG-methode (Janssen et al., 2020) (afbeelding © WTCB).

Levenscyclusanalyse

Deze studie gaat na of de TOTEM- methode in de praktijk kan worden gebruikt voor andere bouwwerken dan gebouwen, in casu voor wegen. “Dit doen we door voor twee wegvarianten de milieu-impact te bepalen via een zogeheten levenscyclusanalyse (LCA), conform de MMG-methode, die de wetenschappelijke basis vormt voor de berekeningen in TOTEM”, klinkt het bij OCW. Concreet werd voor een asfaltweg enerzijds en een betonweg anderzijds – volgens de dimensionering en samenstelling van wegen overeenkomstig de huidige praktijk in België – een levenscyclusanalyse uitgevoerd met inachtneming van zeventien milieu-impactindicatoren. 

Gemonetariseerde milieuimpact van 1 m² van de referentiebetonweg over een periode van 30 jaar, per laagtype (gesommeerd over alle fases van de levenscyclus) (Janssen et al., 2020)

Conclusies

Als conclusie geeft deze studie aan dat de algemene TOTEM-methode mogelijk kan worden gebruikt om de milieuprestatie van andere bouwwerken dan gebouwen in te schatten. Zover zijn we echter nog niet, en voor de praktische implementatie hiervan in een toekomstige versie van de tool zijn nog een aantal belangrijke aanvullingen nodig. Zo zouden bijkomende scenario’s (bijvoorbeeld voor transport of eindelevensduur) en standaardwaarden (bijvoorbeeld voor de referentielevensduur) specifiek voor deze bouwwerken moeten worden gedefinieerd, zou de bibliotheek van materialen en processen moeten worden uitgebreid en is het noodzakelijk om wijzigingen op materiaalniveau toe te laten of te ondersteunen. Tot slot toont deze studie aan dat bijkomende modelleringsopties of tools zouden kunnen worden ontwikkeld om de impact van de bouwfase (bouwactiviteiten) beter in te schatten en te optimaliseren.

Meer info over de studie vindt u in de OCW Mededelingen 125 via www.ocw.be en via de TOTEM-website www.totem-building.be.     

Nieuwsbrief

Meld u aan om nieuws & updates te ontvangen.

louwers mediagroep
  • ArchiComm-BE

    ArchiComm

    Platform over architectuur, interieur- & landschapsarchitectuur

    Naar website
  • BAVL

    Bouwen aan Vlaanderen

    Platform voor de bouw

    Naar website
  • Bouwmat

    Bouwmat

    Platform over bouwmaterieel & bouwmachines

    Naar website
  • KB

    Keukenbouw

    Platform over design en techniek in de keukenbranche

    Naar website
  • Greenpro

    Greenpro

    Platform voor de tuin- en groenprofessional

    Naar website
  • CLW

    Construire la Wallonie

    Plateforme pour le bâtiment, génie civil et infrastructures

    Naar website
  • Recyclepro

    Recyclepro

    Platform over de gehele recyclingstroom

    Naar website
  • MTV

    Metaalvak

    Platform voor de metaalverwerkende industrie

    Naar website
  • LP

    Lumenpro

    Platform over licht en verlichting

    Naar website
  • IB

    Interieurbouw & Schrijnwerk

    Platform voor de interieurbouwbranche

    Naar website
  • IA

    Industrial Automation

    Platform over productie- en procesautomatisering

    Naar website
0%

Wij gebruiken cookies. Daarmee analyseren we het gebruik van de website en verbeteren we het gebruiksgemak.

Details