Magazines / Nr 02 2017

Nr 02 2017

Historisch

Zal woensdag 15 maart 2017 voor eeuwig in het Vlaams geheugen gegrift staan als de dag waarop de Antwerpse mobiliteitsknoop definitief ontward werd? De tijd zal het uitwijzen, maar de lovende reacties logen er niet om. ‘Historisch’, ‘mijlpaal’, ‘hoogdag’: de superlatieven vlogen in het rond. Of ze effectief van toepassing zijn, zal de komende maanden blijken. Maar wat het nieuwe akkoord hoe dan ook bijzonder maakt, is dat zowel beleidsmakers als actiegroepen Jubilate zingen. Voor het eerst sinds provinciegouverneur Camille Paulus in 1996 pleitte voor het sluiten van de Ring ten noorden van de stad, zijn alle betrokken partijen tevreden met het plan dat op tafel ligt en staan ze – na jaren bitsig bekvechten – broederlijk zij aan zij.

Ondanks het feit dat er momenteel in de buurt van de oververzadigde Antwerpse ring nog steeds geen spade in de grond steekt, is er in de loop van de voorbije 21 jaar heel wat ondernomen om de boel op gang te trekken. Meer dan tien potentiële tracés zijn onderzocht, tientallen studies zijn uitgevoerd en duizenden uren is er overlegd, gediscussieerd en gepalaverd. In 1997 werd het begrip ‘Oosterweelverbinding’ geïntroduceerd, een verwijzing naar het knooppunt op de Antwerpse Rechteroever ter hoogte van het voormalige polderdorp Oosterweel. Het latere BAM-tracé, inclusief tunnel onder de Schelde en dubbeldeksviaduct over het Eilandje, won het initiële pleit. Het geheel zou tegen 2005 gerealiseerd zijn…

Zover kwam het – zoals bekend – niet. Actiegroep stRaten-generaal verzette zich in naam van de leefbaarheid tegen een tracé met brug en stelde een noordelijker traject voor. De Vlaamse regering en bouwheer BAM besloten niet toe te happen en stelden het consortium Noriant in 2006 aan voor de realisatie van de Oosterweelverbinding. Maar aangezien de weerstand tegen de bestaande plannen verder aangroeide, zette de regering het project uiteindelijk toch on hold. Vooral het befaamde viaduct, in de volksmond de ‘Lange Wapper’ genoemd, bleek voer voor discussie. In oktober 2009 kwam het tot een referendum, waarbij 59,24 % van de Antwerpenaren de Oosterweelverbinding mét brug afwezen.

Anno 2010 zat het spel definitief op de wagen. Forum 2020 en stRaten-generaal lanceerden het Meccano-tracé en de Vlaamse regering zwichtte voor de roep om de tunnel, al ging dat gepaard met de nodige politieke strubbelingen. In 2012 werden er in een uitgebreid plan-MER acht potentiële tracés onderzocht, waaronder het BAM-tracé, het Meccano-tracé en een alternatief met overkapping van de ring. In februari 2014 hakte de Vlaamse regering de knoop door en leek het zogeheten Oosterweeltracé het definitief pleit te hebben gewonnen. Helaas deed ook Europa zijn duit in het spreekwoordelijke zakje door de legitimiteit van de beoogde PPS-constructie in vraag te stellen. In de tussentijd wist Ringland steeds meer zieltjes te winnen voor een (gedeeltelijke) overkapping.

Deze laatste evolutie mondde begin 2016 uit in de aanstelling van een overkappingsintendant. Architect en stedenbouwkundige Alexander D’Hooghe bleek de juiste man op de juiste plaats, zeker wanneer de Raad van State begin dit jaar een bom onder het dossier legde door te stellen dat het Meccano-tracé onvoldoende onderzocht is. In februari werd echter bekend dat er een globaal compromis in de lucht hing. Op 15 maart was het akkoord een feit: een overkapping van de Ring tot Deurne, een Oosterweelverbinding voor het lokaal verkeer, een radicaal haventracé voor het doorgaand verkeer en een grootschalige modal shift, met de ambitie om op termijn de helft van het verkeer via andere vervoersmiddelen te laten verlopen. De actiegroepen lieten prompt hun procedure voor de Raad van State vallen, waarop de regering aankondigde dat de schup dit najaar wel degelijk de grond zal ingaan.

‘Van de rechtbank naar de werkbank’, zo vatte Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts de plotse wending van het Oosterweeldossier treffend samen. Dat Antwerpen thans de nieuwe filestad van België is, maakt de roep om een structurele mobiliteitsoplossing alleen maar urgenter. Hoewel nog niet alle oppositie volledig van de baan is, kreeg het muurvaste Oosterweeldossier medio maart quasi uit het niets een nieuw elan. Met dank aan Alexander D’Hooghe, die de rangen wist te sluiten en de Antwerpse tragedie zo als een ware deus ex machina omtoverde tot een soort van heldendicht.

Veel leesplezier,

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: