Tagarchief: Metro 3

Geoptimaliseerde plannen voor de vergunningsaanvraag voor de verlenging van Metro 3 tussen het Noordstation en Bordet

depotharen
Lees het gehele artikel

Op 24 januari 2022 werden de geoptimaliseerde plannen voor de stedenbouwkundige en milieuvergunningsaanvraag voor de bouw van 7 nieuwe metrostations, een 5 km lange tunnel en een stelplaats in Haren bij Urban.brussels en Leefmilieu Brussel ingediend. Conform de aanbevelingen in de effectenstudie, werden de oorspronkelijke plannen door Beliris geoptimaliseerd, in overleg met de MIVB. Vanaf 16 februari worden er informatievergaderingen voor de burgers georganiseerd.

De werken in de eerste verbouwingsfase (tussen Albert en het Noordstation) zijn volop bezig. Intussen worden voor de tweede bouwfase (tussen het Noordstation en Bordet) de gewijzigde stedenbouwkundige en milieuvergunningsaanvragen ingediend voor de aanleg van een tunnel van 5 km, de bouw van 7 metrostations en van een stelplaats (waar de metrostellen ook kunnen worden onderhouden) in Haren.

EEN GEOPTIMALISEERD PROJECT DANKZIJ DE EFFECTENSTUDIE

In juli 2021 keurde het begeleidingscomité de effectenstudie van het consortium Aries-Tractebel (een door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest erkend onafhankelijk studiebureau) goed. Het studiebureau maakte zijn conclusies omtrent het Metro 3-project bekend na zowat twee jaar elke mogelijke impact van het project te hebben bestudeerd aan de hand van verschillende parameters: mobiliteit, bodem, lucht, water, klimaat, landschap en erfgoed, afval, gezondheid, akoestiek en economische aspecten. De effectenstudie bevestigt het project en benadrukt opnieuw dat de metro de beste oplossing is om aan de toekomstige mobiliteitsbehoeften in Brussel te voldoen. Ze stemt ook in met de bouwtechniek, de plaats van de ingangen en de afmetingen van de stations, de stelplaats en de tunnel.

De meeste aanbevelingen werden in de vergunningsaanvraag opgenomen. Dankzij de aanbevelingen in de effectenstudie zullen de stations Liedts en Verboekhoven er straks anders uitzien. De andere aanpassingen hebben vooral te maken met de afstemming op andere vervoermiddelen, de toegankelijkheid voor minder mobiele reizigers en de milieuaspecten (aanleg van groendaken, installatie van zonnepanelen en een beheersysteem voor regen- en grondwater.

INFORMATIEVE TENTOONSTELLINGEN VOOR DE BURGERS

Om de buurtbewoners, de handelaars en de bevolking zo goed mogelijk te informeren, hebben Beliris en de MIVB een reizende informatieve tentoonstelling opgezet. Die houdt halt in de betrokken gemeenten: Schaarbeek, Haren (Stad Brussel) en Evere. Tijdens vijf informatiemomenten kunnen bezoekers kennismaken met het project en al hun vragen aan de aanwezige technische teams stellen.

Schaarbeek:

  • Woensdag 16 februari van 17u tot 20 uur en donderdag 17 februari van 17 tot 21 uur
  • Museumzaal in het gemeentehuis – Colignonplein

Haren:

  • Dinsdag 22 februari van 17.00 tot 20.00 uur
  • Grote Zaal van het Gemeenschapscentrum De Linde, Cortenbachstraat 7

Evere:

  • Woensdag 2 maart van 17 tot 20 uur en donderdag 3 maart 2022 van 17 tot 21 uur
  • Brelzaal in het gemeentehuis, Servaes Hoedemaekersplein

Op donderdag vinden in Schaarbeek en Evere twee nocturnes (tot 21 uur) plaats om ook de handelaars de kans te geven de teams te ontmoeten. De tentoonstelling is ook vrij toegankelijk in Schaarbeek, op vrijdag 18 februari van 13 tot 18 uur.

Het openbaar onderzoek dat de drie betrokken gemeenten organiseren, loopt in maart 2022. Burgers kunnen zo hun opmerkingen aan hun gemeentebestuur voorleggen.

EEN NIEUWE WEBSITE

Om vanuit didactisch oogpunt nóg duidelijkere informatie te verstrekken, kreeg het Metro 3-project een gloednieuwe website.

Op de site staat alle informatie over het project, het verloop van de werken en het meest recente nieuws. De visuele content werd aangevuld met extra foto’s en video’s. De zoekfunctie op de website werd geoptimaliseerd, zodat bezoekers de informatie die ze zoeken makkelijker kunnen terugvinden.

Gebundelde krachten en kennis voor complex en ambitieus 
metroproject in hartje Brussel

Photo1_Stalingrad
Lees het gehele artikel

In het hart van Brussel bouwt de tijdelijke maatschap (TM) Toots – een samenwerking tussen BESIX, Jan De Nul Group en Franki Construct – momenteel een nieuwe metrotunnel. De werken kaderen binnen het Metro 3-project en omvatten naast twee tunnels eveneens de bouw van metrostation Toots Thielemans en de renovatie en uitbreiding van het tramstation Lemonnier. De wanden van één tunnelelement worden gerealiseerd met groutpalen vanuit de kelders van het Zuidpaleis, waarna het tunneldak gefaseerd gebouwd zal worden vanuit dezelfde kelders. Voor het andere tunnelelement wordt, voor het eerst in het centrum van Brussel sinds de jaren 90, de cut & cover-techniek opnieuw toegepast.

Dankzij de aanleg van de toekomstige metrolijn 3 tussen Bordet en Albert zal de MIVB de groeiende reizigersstroom kunnen opvangen, in een regio waar de bevolking jaar na jaar toeneemt. Het is het hele mobiliteitsgebeuren in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest dat in een moderner dynamisch jasje gestoken wordt, in een tijd dat kwaliteit van de verplaatsingen steeds crucialer wordt voor de grote steden. Het project mikt ook op gebruikersvriendelijke stations, die toegankelijk zijn voor personen met beperkte mobiliteit, en openbare ruimtes die beantwoorden aan de verwachtingen van de burgers, in een participatief kader voor wat de bovengrondse inrichtingen betreft. Momenteel ontfermt TM Toots zich binnen het overkoepelende Metro 3-project over de realisatie van het metrostation Toots Thielemans en de twee tunnels. Enerzijds onder het ZuidPaleis naar de Lemonnierlaan en anderzijds onder de Zuidlaan en langs de Jamarlaan tot aan het Baraplein. De werken spelen zich allemaal af tussen het station Brussel-Zuid en de Anneessenswijk, in het hart van de Belgische hoofdstad en omvatten de civieltechnische werken en de afwerking. De werken aan de tunnels en het metrostation Toots Thielemans gingen in september 2020 van start om tegen 2025 de nieuwe metro in dienst te stellen. De werken aan het tramstation Lemonnier volgen aansluitend tussen 2025 en 2028.

Tunnels van lijn 3

Een eerste fase on site betrof voorbereidende werken om de openbare inrichting aan te passen op de werfsituatie. “Een gefaseerde omschakeling naar een werfsituatie, met onder andere het plaatsen van tijdelijke wegenis”, verduidelijkt Gaëtan Lamaille, projectmanager bij BESIX. “Sinds de voorbereidingswerken ligt de focus hoofdzakelijk op de funderingen, met aansluitend en ook een stuk parallel de ruwbouwwerken voor de omleiding van de riolering. Ook de funderingen worden gefaseerd uitgevoerd, met verschillende technieken. Vooral de centrale knoop middenin het project, op de Kleine Ring, vraagt de nodige aandacht.”

Toots Thielemans

De eerste tunnel is 300 m lang en zal het nieuwe station Toots Thielemans verbinden met het bestaande tunneldeel richting Brussel-Zuid ter hoogte van het Bara plein. Voor het plaatsen van de funderingen wordt hier grotendeels de cut & cover-techniek toegepast. Er worden sleuven gegraven waarin betonnen zijwanden worden gegoten. Daarop wordt een dakplaat gebouwd. Zo ontstaat een sterke constructie die het toelaat om grond onder de dakplaat verder uit te graven en ondergronds de vloer- en tussenplaten uit te voeren en de inwendige structuren en uitrustingen te realiseren, met zeer beperkte hinder erboven. François-David Jonard, projectdirecteur bij Jan De Nul Group, verduidelijkt: “Het toont aan hoe complex deze werf is. Sinds de jaren 90 is dit de eerste keer dat in het centrum van Brussel opnieuw de cut & cover-techniek wordt toegepast. Dat is best bijzonder want het is geen alledaagse techniek en je moet het durven toepassen. Gezien de omgeving en de omstandigheden werden we in dit project richting cut & cover gedwongen en dan is het een groot voordeel dat drie sterke partners de kennis en ervaring van andere tunnelprojecten zoals bijvoorbeeld de renovatie van de Leopold II tunnel, de bouw van de Schuman-Josafattunnel, de realisatie van de spoorbypass in Mechelen en de bouw van de tunnel aan de ring rond Aalst kunnen bundelen.” De complexe ondergrond vereist precisiewerk want er wordt voor dit tunneldeel ook nog eens gegraven onder de bestaande tramtunnel en doorheen een gecompliceerde knoop van rioleringscollectoren. “Op die plaats, onder de bestaande tramtunnel, zal daarom de grondbevriezingstechniek toegepast worden”, vertelt Jan Poppe, hoofdwerf­leider bij Franki Construct. “Grondwater wordt bevroren waardoor de grond waterondoorlatend wordt zodat aan de binnenkant veilig kan worden uitgegraven. Er zijn zo een aantal knopen die bijzondere aandacht verdienen en dat maakt deze opdracht toch wel heel erg specifiek.”

Lemonnier

De tweede tunnel, met een lengte van 210 m en grotendeels uit te voeren onder het bestaande gebouw ‘Zuidpaleis’, zal een verbinding vormen tussen het metrostation en de bestaande tunnelkoker richting Anneessens. Het realiseren van dit tunneldeel is enkel mogelijk door eerst het historisch gebouw vanuit de kelders te verstevigen en vervolgens de jet grouting-techniek toe te passen, met groutpalen vanuit de kelders van het Zuidpaleis. Er wordt een dragende en waterdichte cementkolom gecreëerd door cementmortel onder hoge druk te injecteren en te vermengen met grond. Daarop wordt gefaseerd een dakplaat gelegd die het gebouw dan opvangt, om ondergronds verder te kunnen werken en graven. Wanneer de vloerplaat en zijwanden in gewapend beton zijn gerealiseerd, nemen deze de functie van de groutpalen definitief over.

Het is een combinatie van factoren die dit project voor zowel BESIX, Jan De Nul als Franki Construct zo uitdagend maken. Gaëtan Lamaille: “Er is niet alleen de grote technische complexiteit en de variatie in technieken, maar ook de omvang is een uitdaging. Het betreft hier bijvoorbeeld enorm grote hoeveelheden voor de jet grouting, de diepwanden, het grondwerk en de betonstructuren. En dan zijn er nog de externe factoren waar we rekening mee moeten houden. Bestaande gebouwen en tramtunnels, het verkeer, het openbaar vervoer … Dat weegt allemaal door en maakt het project uniek.”

Ambitieus en complex

Metrostation Toots Thielemans, vroeger bekend onder de projectnaam ‘Grondwet’, bevindt zich onder de Stalingradlaan, tussen de stations Brussel-Zuid en Anneessens. Het station zal bestaan uit twee perrons op niveau -2 en drie mezzanines voor de loketten en toegangen tot de perrons. Die zullen toegankelijk zijn via de Zuidlaan en het Zuidpaleis, en via een nieuwe voetgangerstunnel ook aansluiten op tramstation Lemonnier, dat op zijn huidige locatie blijft. Twee mezzanines van 60 m en 30 m, aan beide uiteinden, zullen boven de sporen lopen en aansluiten op de huidige ingang van het station via een loopbrug. Het volledige station wordt dankzij de aanpassingswerken toegankelijk gemaakt voor personen met beperkte mobiliteit. De bouw van het nieuwe metrostation, tramstation en twee tunnels is een van de meest ambitieuze en complexe Brusselse bouwprojecten van deze tijd. Metrostation Toots Thielemans zal de wijk rond het Zuidpaleis ontsluiten door zijn ligging op Metro 3, de nieuwe slagader van het openbaar vervoer in Brussel. Met een capaciteit die drie keer hoger ligt dan de tram en met een doortocht iedere drie minuten wordt frequent en snel reizen gegarandeerd.

Momenteel ontfermt TM Toots zich binnen het overkoepelende Metro 3-project over de realisatie van het metrostation Toots Thielemans en de twee tunnels.

Ruime ervaring

Ook het feit dat dit project kadert in een groter geheel is een factor waar rekening mee gehouden moet worden. Jan Poppe: “We zijn niet rechtstreeks afhankelijk van andere projecten, maar er is wel een overlapping. Voor signalisatie en technieken wordt immers een beroep gedaan op onderaannemers en dat voor meerdere stations. Er is dus wel een soort van synergie en link met onze plannen. De opdrachtgever is uiteraard wel afhankelijk van ons project aangezien het een belangrijke schakel is om de lijn in dienst te krijgen.” De ervaring van de drie partijen binnen de TM Toots is dan ook van goudwaarde om het project binnen de planning en op de juiste manier uit te voeren. “We kennen allemaal de context van zulke grote projecten en we hebben veel ervaring in tunnelbouw”, klinkt het in koor. “Meer specifiek is ook de Brusselse context bijzonder. Het is een heel specifieke en aparte plek om te werken, ook wat toestemmingen en vergunningen betreft.”

Minder hinder

De werken gebeuren zowel boven- als ondergronds, in een dichtbevolkt gebied met veel winkels. TM Toots werkt om die reden samen met de MIVB, het Brussels Gewest, de Stad Brussel, de gemeente Sint-Gillis en andere stakeholders volgens een uitgebreid minder hinderplan waarbij rekening gehouden wordt met omwonenden en handelaars uit de buurt. Zo worden werkmethodes gebruikt die minder lawaai en trillingen veroorzaken, zal de ingenomen opslag- en werk­-
ruimte tot het absolute minimum beperkt blijven en is er een nieuwe rotonde aangelegd om het verkeer op de Kleine Ring om te leiden en de verkeerssituatie zo stabiel mogelijk te houden tijdens de voortgang en verschillende fases van het project. Dat enkele handelaars in september een nieuw en tijdelijk onderkomen kregen in het net ingehuldigde Stalingrad Village maakt ook deel uit van dat minder-hinderplan. De zeer precieze voorbereiding van de TM Toots leverde nog een bijkomend voordeel op. François-David Jonard: “Samen met de MIVB werd beslist om op de Boulevard du Midi een rotonde te creëren rond onze werf. Wat blijkt: de circulatie van het verkeer verloopt nu vlotter dan voorheen zonder werf. Het is een zeer druk knooppunt, maar de voorlopige rotonde zorgt voor een veel vlottere circulatie. Dit is een voorbeeld van een positief neveneffect van een doordachte voorbereiding. Zo kan de verkeerssituatie nadien nog verder geoptimaliseerd worden.”

Klimaat en maatschappij

TM Toots engageert zich tijdens het project eveneens om in nauwe samenwerking met de MIVB kansarmen en mensen met een handicap stages en opleidingen aan te bieden en te werk te stellen. Bovendien doet de tijdelijke maatschap voor specifieke taken zoals buitenafwerking, metselwerk, vloerbedekking en verfwerk een beroep op Brusselse werkzoekenden in het kader van lokale integratieprojecten. Daarnaast zet TM Toots ook actief in op een verlaging én tegelijk uitgebreide monitoring van de CO2-voetafdruk van de werken. CO2-drempels voor de grootste activiteiten zoals de levering van beton en wapeningsstaal en de afvoer van grond zijn vastgelegd en worden gemonitord. Concreet betekent dit dat de productie en de aan-en afvoerketen voor deze materialen vanaf het begin bepaald en opgevolgd worden om een zo laag mogelijk te zitten. Door middel van zonnepanelen produceert TM Toots op de site grotendeels eigen elektriciteit voor de kantoorunits in combinatie met de energetisch performante werfketens. Rekening houdend met het grote waterverbruik van de funderingstechnieken werd recent ook overgeschakeld op water van de Zenne in plaats van stadswater. Daarnaast wordt water dat gewonnen wordt uit grondwaterbemalingen hoofdzakelijk in de Zenne geloosd in plaats van in de riolering. Er wordt ook bijna geen gebruik gemaakt van generatoren dankzij speciaal voorziene elektriciteitsaansluitingen voor de werfinstallaties. En waar mogelijk wordt zelfs elektrisch materieel ingezet.

Effectenstudie bevestigt belang van project Metro 3

EH11545
Lees het gehele artikel

De studie, die werd uitgevoerd door een onafhankelijk studiebureau onder het toezicht van een begeleidingscomité, toont aan dat Metro 3 de beste oplossing is en sluit zich aan bij de keuze voor de locatie van de stations, het vooropgestelde traject en de technische uitvoering. Op basis van de aanbevelingen zullen de plannen worden geoptimaliseerd voor de 4,5 km tunnel, de 7 nieuwe metrostations en de stelplaats die ter uitbreiding van metrolijn 3 zullen worden gebouwd. Beliris, de publieke bouwexpert in Brussel, zal in nauw overleg met de MIVB de gewijzigde plannen voor de vergunning begin 2022 indienen. Het is een opportuniteit om het project verder te optimaliseren en nog beter te beantwoorden aan de behoeften van de burgers.

FASE 2 VAN HET PROJECT VERLOOPT VOLGENS PLAN

De nieuwe metrolijn 3 zal een as van 10,3 km vormen tussen Bordet in Evere en Albert in Vorst. Dit gebeurt in twee fases waarvan de eerste al in uitvoering is. De eerste fase omvat de omvorming van premetro naar metro, de bouw van een nieuw station Toots Thielemans tussen het zuidstation en Lemonnier, de aanpassing van de bestaande stations tussen Albert en het noordstation en de constructie van de verbindingstunnel ter hoogte van het noordstation. Fase 2 bestaat uit het graven van de tunnel, de bouw van 7 stations en een stelplaats voor de metro. Met deze fase wordt een grote stap gezet: meer dan 1100 aanbevelingen werden verzameld en geanalyseerd in de effectenstudie. Een groot deel daarvan waren al voorzien in de gedetailleerde projectstudie of werden eerder al in overweging genomen. Voor de andere aanbevelingen wordt een bijkomende analyse gedaan binnen de vooropgestelde termijn van 6 maanden, vóór het indienen van de wijzigingen van de vergunningsaanvraag.

De studie beaamt dat het project Metro 3 een oplossing zal bieden aan de groeiende mobiliteitsbehoefte voor de wijken in het noorden van Brussel. Voorafgaand werd het studieproject eerder al gevalideerd door de federale en regionale overheid in 2013, geïntegreerd in het Gewestelijk Ruimtelijk Plan (PRAS) in 2017 en bevestigd door een publieksenquête in Brussel in 2020.

DE METRO ALS BESTE OPLOSSING

Een aantal onafhankelijke en gecertificeerde studiebureaus (ARIES en TRACTEBEL) heeft het project en de alternatieven grondig onderzocht. Zo werd de mogelijkheid bestudeerd of men tram 55 kon versterken door de capaciteit te verhogen of een extra traject aan te leggen. Geen van beide opties bleek haalbaar. “Een uitbreiding van de tram alleen zou nooit volstaan om aan de groeiende mobiliteitsbehoeften in het noorden van Brussel tegemoet te komen. De effectenstudie wijst nogmaals op de noodzaak van de komst van deze metrolijn” vertelt Brieuc de Meeûs, CEO van MIVB. “Dit betekent echter niet dat de tram in de toekomst geen plaats zal hebben in de intermodale mobiliteitsplannen in Brussel. ”De studie herbekeek ook om de te bouwen tunnel van 4,5 km te voorzien van een bitube in plaats van de vooropgestelde monotube, maar dit voorstel werd niet weerhouden. Deze oplossing zou de kosten van het project aanzienlijk opdrijven en zou een veel grotere impact hebben op de gebouwen bovengronds, alsook op het milieu.

MILIEU, INTERMODAAL VERKEER EN TOEGANG VOOR PERSONEN MET BEPERKTE MOBILITEIT

De conclusies van de effectenstudie stellen de bouw van de 7 nieuwe metrostations, waarvan het traject en de ligging ook al herbevestigd werden in het PRAS-effectenrapport van 2017, niet in vraag. De adviezen zijn gericht op de aanpassing van de 7 nieuwe stations en de stelplaats in Haren op vlak van milieu, complementariteit met andere transportmiddelen en de toegankelijkheid voor personen met beperkte mobiliteit (PBM). Zo zijn er aanbevelingen voor het opvangen van regenwater en het verminderen van de waterlozing in de riolering. Daarnaast wordt ook aangeraden om groene daken en fotovoltaïsche panelen te plaatsen. Al deze aanbevelingen worden in overweging genomen in de plannen voor de stations met een ruim dakoppervlak: Verboekhoven, Vrede, Linde, Bordet en de stelplaats in Haren. Maar ook bevindingen zoals het voorzien van toiletten voor personen met beperkte mobiliteit, de installatie van 2 liften per perron, de aanleg van beveiligde fietsenstallingen en de aandacht voor het verkleinen van het niveauverschil enerzijds en de afstand anderzijds tussen het perron en de opstap van de metro komen aan bod. In de komende maanden zullen Beliris, de MIVB en het Gewest de aanbevelingen uit de effectenstudie in detail onderzoeken teneinde het project Metro 3 verder te optimaliseren.

OVERLEG EN INSPRAAK VAN DE BUURT VOOR DE INTEGRATIE VAN METRO 3

In de studie worden ook aanbevelingen gegeven voor de inrichting van de openbare ruimte rond de nieuwe metrostations. Deze zullen geen wijziging van de vergunningsaanvraag impliceren daar deze tot stand zullen komen via een participatief proces. “De inrichting van de openbare ruimtes zal in nauw overleg gebeuren met de bewoners, handelaren en alle betrokken partijen van de wijken.” licht Cédric Bossut, directeur van Beliris, toe. “De procedure zal worden aangepast volgens de vereisten van elk station. De inwoners kunnen mee nadenken over de inrichting van de openbare ruimte rond de stations met betrekking tot aankleding, stadsmeubilair, beveiligde fietsenstalling, intermodale mobiliteit, aanwezigheid van groene zones,…Dit zal pas over enkele jaren aan bod komen gezien eerst alle civieltechnische werken achter de rug moeten zijn.”

BEHEER VAN DE OVERLAST DOOR DE WERKEN

De effectenstudie vermeldt ook haar conclusies en bevindingen om de overlast tijdens de werken te beperken. Zo wordt er aangeraden te streven naar een maximaal duurzaam beheer van afval en materiaal, bijvoorbeeld langs het kanaal. Voor de bestemming en verplaatsing van de aarde die vrijkomt door het graven, zijn de specificaties opgenomen in het bestek voor de werken dat de opdracht van de aannemer duidelijk omschrijft. In de studie wordt terecht aangedrongen op maatregelen om de overlast te beperken. Het graven van een tunnel en de bouw van 7 stations zal gevolgen hebben voor het leven van de omwonenden.

MIVB en Beliris nemen als projecteigenaars hun verantwoordelijkheid op en zijn zich bewust van deze bezorgdheid. Hiervoor doen zij beroep op de diensten van een gespecialiseerd onderzoeksbureau inzake trilling- en geluidsoverlast.

Studiebureau profileert zich steeds meer op internationale metromarkt

Grand Paris Express 01 © Gérard Rolland, Yasmina Aliane(ENT_ID= kopiëren
Lees het gehele artikel

Sweco Belgium werkt al sinds de start van het grootschalige project in 2009 als leidend ingenieursbureau binnen de tijdelijke maatschap (TM) Bureau Métro Nord (BMN) mee aan de realisatie van de nieuwe metrolijn. “Een zeer lang, maar zeer waardevol traject waarin de kwaliteiten van Sweco uitstekend van pas komen”, vertelt Pierre Vandenbossche, projectleider bij Sweco.

De toekomstige Metro 3 zal de reizigers een nieuwe as binnen het metronetwerk aanbieden die de stations Bordet en Albert in slechts 20 minuten met elkaar verbindt. Het project wordt geleid door de MIVB en Beliris en is een partnerschap tussen de federale staat en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, dat als doel heeft de mobiliteit met het openbaar vervoer, de levenskwaliteit en de gebruiksvriendelijkheid in de hoofdstad aanzienlijk te verbeteren.

© Gérard Rolland, Yasmina Aliane: Voor de aanleg van de Grand Paris Express kwamen in 2014 en 2015 heel wat projecten op de markt.

Van a tot z betrokken

Beliris vertrouwde in 2009 aan de TM Bureau Métro Nord (BMN) de haalbaarheidsstudie toe van de uitbreiding van een zeer performant openbaarvervoersnetwerk naar het noorden van Brussel. Aan het roer van die TM staat het gekende ingenieurs- en adviesbureau Sweco. Het eerste deel van de studie, ‘socio-economische opportuniteit en strategie’, werd reeds in 2012 afgerond. Het tweede deel van de studie sloeg op de technische en geotechnische haalbaarheid om het ideale traject van de metrolijn tussen het Noordstation en Bordet vast te leggen. Het derde deel van de studie omvatte het voorontwerp. 

Pierre Vandenbossche: “Als studiebureau zijn we van a tot z bij het project betrokken. Alles begint met een haalbaarheidsstudie. Het gekozen reistraject voor Metro 3 heeft het grootste reizigerspotentieel en is bovendien het kortste en dus goedkoopste van de drie onderzochte trajectvarianten. Het tracé scoort ook het best op vlak van technische haalbaarheid. De nieuwe metrolijn telt 7 stations: Liedts, Collignon, Verboeckhoven, Riga, Linde, Vrede en Bordet. De Brusselse regering legt de eindhalte van Metro Noord in Bordet, maar behoudt de mogelijkheid om deze metrolijn in een latere fase te verlengen tot Haren.”

© Beliris, Architecture Bureau Métro Nord: De toekomstige Metro 3 zal de reizigers een nieuwe as binnen het metronetwerk aanbieden die de stations Bordet en Albert in slechts 20 minuten met elkaar verbindt.

Nauwgezet opvolgen

Als leidend studiebureau houdt Sweco gedurende het hele project de vinger aan de pols. “Bij zo’n langdurig project kunnen er doorheen de jaren een aantal dingen wijzigen of bijgestuurd worden”, vertelt Pierre Vandenbossche. “Een nauwe opvolging is dan ook noodzakelijk. Op dit moment gaat het project een nieuwe fase in met de realisatie van de nieuwe tunnel aan het noordstation. De samenwerking en verstandhouding met alle betrokken partijen verloopt zeer vlot op technisch en organisatorisch vlak. Het zijn dan ook allemaal spelers die vertrouwd zijn met projecten van deze grootorde. Dat is ook één van de sterktes van Sweco. We hebben de expertise, ervaring, flexibiliteit en capaciteit om dergelijke projecten uit te voeren.”

“Metro 3 was bij aanvang het grootste metroproject dat de laatste decennia in België op de markt kwam”, gaat Anne-Caroline Kiekens, operational manager bij Sweco, verder. “Een haalbaarheidsstudie toonde aan dat een nieuwe metrolijn de beste oplossing was voor een hoogperformant openbaarvervoersnetwerk richting het noorden van Brussel. Het is een complex project, met vele stakeholders en moeilijke beslissingen. Op dit moment gebeurt ook de milieu-effectenstudie, in het kader van de vergunningsaanvraag. Zo wordt bijvoorbeeld een enkele tunnel afgewogen tegenover 2 parallelle tunnels en wordt bekeken of voor bepaalde stations de vormgeving verbeterd kan worden. Het vraagt veel energie om met alle partijen tot de beste en juiste oplossingen te komen.”

© Beliris, Architecture Bureau Métro Nord: Sweco Belgium werkt al sinds de start van het grootschalige project in 2009 als leidend ingenieursbureau binnen de tijdelijke maatschap (TM) Bureau Métro Nord (BMN) mee aan de realisatie van de nieuwe metrolijn.

Internationale projecten

Het grote Brusselse metroproject opende de voorbije tien jaren deuren voor Sweco, dat zich nu stevig profileert op de internationale metromarkt. “Voor de aanleg van de Grand Paris Express kwamen in 2014 en 2015 heel wat projecten op de markt. De kennis die we toen al vergaard hadden tijdens het studiewerk voor Metro 3, heeft ons aangezet om ook mee te dingen naar de projecten in Parijs. Met succes, want zowel bij de werken aan lijn 15, 16, 17 als 18 werd Sweco betrokken. De ervaring die we daar intussen opdeden, komt dan weer van pas in Brussel. Verder werkte Sweco ook mee aan de metro van Amsterdam en Stockholm. Op het vlak van metrostudies behoren we dan ook tot de Europese top. Zelfs de specifieke spooraspecten, zoals spooraanleg en voeding, hebben steeds minder geheimen voor ons”, besluit Anne-Caroline Kiekens.     


Nauwkeurig 3D-plan vormt basis voor realisatie verbindingstunnel Metro 3

Lees het gehele artikel

Samen met partners BAM Galère en Soletanche-Bachy zet BAM Contractors binnen de tijdelijke maatschap (TM) Progrès de schouders onder de realisatie van de tunnel. “We hebben op een proactieve manier zoveel mogelijk parameters in kaart gebracht om het 3D-plan voor de realisatie te optimaliseren en eventuele obstakels op voorhand te elimineren”, aldus Bart Van Doorselaere, senior D2B engineer bij de multidisciplinaire infraspeler BAM Contractors.

De ondergrondse tunnel van 150 m vormt een cruciale schakel in het project om met metrolijn 3 de levensader van Brussel te creëren. We voerden tijdens de afgelopen weken de nodige voorbereidingswerken uit om op korte termijn de slibwanden te kunnen realiseren. De graafwerken voor de aanleg van de tunnel zelf worden volgens de planning begin juni aangevat. Om de hinder zoveel als mogelijk te beperken en de continuïteit van het treinverkeer te garanderen, werkt de TM volgens de wanden-dakmethode, waarbij eerst de wanden ondergronds worden gerealiseerd.

Eind maart werd het startschot gegeven voor de aanleg van de 150 m lange verbindingstunnel van Metro 3, onder de spoorlijnen van het Noordstation in Brussel.

Verschillende technieken

 “Uit de studie van het leidende studiebureau Sweco bleek dat het combineren van verschillende gekende technieken de beste optie was”, aldus Bart Van Doorselaere, die binnen het project verantwoordelijk is voor de studie en coördinatie. “Zo zal de tunnel op basis van een geoptimaliseerd 3D-model gebouwd worden met behulp van technieken zoals slibwandpanelen, galerijen, jet grouting en bemaling.” Projectmanager Thomas Forget vult aan: “We zijn nu volop bezig met de voorbereiding van de slibwanden. En dat bracht wel een aantal onverwachte zaken aan het licht, zoals bijvoorbeeld de aanwezigheid van een mazouttank in de kelders van het voormalige Medical Center. Aan de andere kant van de tunnel, langs de Aarschotstraat, kunnen we alvast beginnen met graven.”

De kracht van BIM

Wat de bouw van metrotunnels betreft, is BAM Contractors niet aan zijn proefstuk toe. Bart Van Doorselaere: “Enkele jaren geleden werkten we ook mee aan de bouw van de Schuman-Josaphattunnel, een spoortunnel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest die een directe link tussen station Schuman en station Meiser vormt. Metro 3 is eigenlijk een 1 op 1 afgeleide van dat project. En die ervaring komt nu van pas. Waar ik in ieder project met mijn team op focus is BIM. Onder het motto ‘we build it, before we build it’ brengen we het project zo volledig mogelijk in 3D in kaart voordat we aan de uitvoering beginnen. Zo detecteer je op voorhand kleine problemen die anders een grote impact op de werken kunnen hebben.”

Screenshot van nieuw te bouwen constructie in 3D, gecombineerd met 3D-scanresultaat.

Zo toonden bijvoorbeeld oude plannen van Infrabel de aanwezigheid van een koker die niet op de maquette van de klant stond. Bart Van Doorselaere: “Dan sturen we onze specialist ter plaatse om een 3D-scan uit te voeren. Die data worden meteen verwerkt en duiden aan of er uitvoeringsproblemen kunnen ontstaan. Zo brengen we op een proactieve manier zoveel mogelijk in kaart om het door de klant aangeleverde model te valideren en waar nodig te optimaliseren. Pas dan krijgen de uitvoerders op de site een ‘go’ en na de uitvoering koppelen we meteen terug naar het model. We cirkelen eigenlijk continu rond het 3D-model. Het grote voordeel van deze werkwijze is dat we maximaal fouten op voorhand elimineren.  Zo vermijden we vertragingen, wat niet alleen resulteert in efficiëntiewinst maar ook financiële- en planningsvoordelen oplevert! 

Wat het detecteren van fouten en afwijkingen betreft, speelt ook monitoring een belangrijke rol. Bart Van Doorselaere: “We monitoren continu de volledige spoorbundel en de gebouwen links en rechts van de sporen. Wanneer de afwijkingstolerantie wordt overschreden, worden we meteen gealarmeerd. Meestal wordt dit opgelost door compenserende maatregelen, tenzij uiteraard het stopniveau overschreden wordt en er een kans op ontsporing ontstaat. Dan worden de betreffende sporen meteen uit dienst genomen.”

De galerijentechniek die gebruikt werd voor de realisatie van de Schuman-Josaphattunnel, wordt ny ook toegepast bij de bouw van de verbindingstunnel voor Metro 3.

Minder hinder

Een belangrijk aandachtspunt bij grote infraprojecten is het beperken van hinder. Ook voor BAM is ‘minder hinder’ steeds prioritair. Bart Van Doorselaere: “Beliris zette de krijtlijnen uit en BAM Contractors doet al het mogelijke om die ‘minder hinder’-maatregelen tot uitvoering te brengen. Zo werden op de site geluidsmeters geïnstalleerd en werd als werfafscheiding gekozen voor akoestisch absorberende wanden in plaats van het traditionele hekwerk. Die wanden hebben ook een bepaalde hoogte om het zicht te onttrekken. We zetten ook heel sterk in op zowel in- als externe communicatie, door onder andere folders uit te delen en het plaatsen van informerende ledpanelen op de werf.”

Dat ook maatschappelijk verantwoord ondernemen in het bedrijfs-DNA zit ingebakken, bewijst BAM Contractors met een onderzoek naar het hergebruik van bemalingswater. “We bestuderen momenteel de mogelijkheid om het water dat we bemalen te gebruiken voor de jet grouting. Op die manier hoeven we hiervoor geen drinkwater te gebruiken. Het bemaalde water wordt dan gezuiverd en opnieuw op de werf ingezet. Dit was geen vereiste van de klant, het is dus louter een extra ecologische inspanning van BAM Contractors”, besluit Thomas Forget.     


Bouw van modern ondergronds technisch lokaal in Liedts dankzij Metro 3

Logo_M3_albert_bordet
Lees het gehele artikel

Op 1 oktober a.s. start de bouw van een technisch bedradingslokaal onder het Liedtsplein. Dé gelegenheid om de installaties van de MIVB en Sibelga te moderniseren, om zo de stroomvoorziening van het tramnet en de stroomvoorziening voor woningen en bedrijven in de buurt te verzekeren. 

De werf is gelegen tussen de Paleizenstraat en de Gallaitstraat en maakt deel uit van de voorbereidende werken voor het toekomstige station Liedts, als onderdeel van het uitbreidingsproject voor metrolijn 3. 

De huidige installaties zijn verouderd en bevinden zich pal onder het Liedtsplein in een oude bunker. Dit is tevens de plaats waar het toekomstige station Liedts zal komen, dus de installaties moeten worden verplaatst. Meteen dé kans om de uitrusting te vernieuwen zodat ze beantwoordt aan de nieuwe veiligheidsvereisten. Doordat de bouwwerken plaatsvinden vóór de bouw van het station Liedts blijven de continuïteit van het tramverkeer en de stroomtoevoer naar de wijk bovendien gegarandeerd. 

De structuur bestaat uit twee volledig fysiek gescheiden ruimtes met een oppervlakte van 182 m² en 4 m hoog voor het MIVB-deel en 32 m² en 2,20 m hoog voor het Sibelga-deel. Elke ruimte heeft een aparte buitentoegang die voorbehouden is aan het bevoegde personeel van de MIVB en Sibelga. 

De werken zullen in meerdere stappen verlopen: 

– Bouw van steunmuren zodat de grond kan worden uitgegraven; 

– Aanbrengen van de waterdichting en het betonneren van de structuur; 

– Aanbrengen van de waterdichting van de dakplaat; 

– Creëren van toegangen; 

– Buitenafwerking en toebehoren. 

Het gebied ten noorden van het Liedtsplein tussen de Paleizenstraat en de Gallaitstraat zal na de werken uiteraard in zijn oorspronkelijke staat worden hersteld. De MIVB en Sibelga staan zelf in voor de uitrusting van hun technisch lokaal. 

Het verkeer in de Paleizenstraat zal in enkele richting verlopen naar het Liedtsplein en er komt een omleiding via de Koninginnelaan en de Keulenstraat. In de Gallaitstraat zal het verkeer gebruikmaken van de bedding van de tram. De trams zullen normaal blijven rijden, aan een verminderde snelheid van 30 km/u. 

De werken, uitgevoerd door de aannemer Sodraep, onder het gedelegeerd projectbeheer van Beliris, zullen 130 werkdagen duren. Het kostenplaatje van de werkzaamheden wordt geschat op 2 miljoen euro. 

Technisch bedradingslokaal voor MIVB/Sibelga 

Het ondergronds technisch lokaal is bestemd voor de bekabeling van de MIVB en Sibelga. Het levert elektriciteit aan het tramnet van de MIVB en het elektriciteitsdistributienet van Sibelga voor woningen en bedrijven rond het Liedtsplein. 

De MIVB heeft een eigen elektriciteitsnet om haar tram- en metronet te voeden, net als de stelplaatsen en ateliers. In totaal gaat het om een 200-tal ondergrondse technische lokalen in Brussel. De tram is dus volledig autonoom en in het geval van een incident zou het elektriciteitsnet niet worden verstoord en omgekeerd. Het technisch lokaal van Liedts is een tractie-onderstation dat een belangrijke rol speelt in het voorzien van de juiste spanning voor de bovenleidingen van het tramnet van het gewest, in het bijzonder voor alle lijnen die er passeren: 25, 55, 32, 93 en 62. 

De bekabeling van Sibelga zorgt voor alle stroomvoorziening, niet enkel op het Liedtsplein, maar ook voor de 19 Brusselse gemeenten. In totaal beschikt Sibelga over ruim 3000 van dergelijke technische lokalen, verspreid over het hele Brusselse gewest. De bekabeling dient voor de stroomvoorziening van alle publieke en particuliere aansluitingen. 

De werf getekend door de kinderen van Liedts 

Om de werfomheining te versieren, lanceerden de MIVB en Beliris in juli een tekenwedstrijd voor alle kinderen van Liedts tussen 5 en 14 jaar met als thema “Teken jouw favoriete bouwmachine”. De tekeningen zullen in groot formaat op de omheining komen om de werfzone op te fleuren. Het resultaat zal binnenkort te bewonderen zijn. 

Het project van metro 3 

De toekomstige metrolijn 3 zal de reizigers een nieuwe as van 10,3 kilometer binnen het metronetwerk aanbieden die de stations Bordet en Albert in slechts 20 minuten met elkaar verbindt. Het Metro 3-project wordt uitgevoerd in 2 fases. 

De eerste fase betreft de omvorming van de premetro naar een metro tussen Albert en Noordstation en de bouw van het nieuwe station Toots Thielemans. 

De tweede fase betreft de uitbreiding van dit traject tot aan Bordet door de aanleg van een 4,5 km lange tunnel, 7 nieuwe moderne stations en een stelplaats. 

Het project, geleid door de MIVB en Beliris, is een partnerschap tussen de federale staat en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, dat als doel heeft de mobiliteit met het openbaar vervoer, de levenskwaliteit en de gebruiksvriendelijkheid in de hoofdstad aanzienlijk te verbeteren. 

De partners van metro 3 

De MIVB bouwt de nodige infrastructuur voor de omvorming van premetro naar metro op het bestaande traject tussen Albert en Noordstation. Zij bepaalt en bestelt de nieuwe metrostellen, zal de infrastructuur uitrusten voor de indienststelling (sporen, veiligheidssystemen, enz.) en de nodige terreinen verwerven. Zij zal ook de toekomstige exploitant van de metrolijn zijn. 

Beliris, de publieke bouwheer van Brussel, stelt zijn expertise ter beschikking van het Gewest voor de realisatie van de nieuwe infrastructuren, waaronder de passage onder het Noordstation, een nieuwe tunnel en de stations voor de uitbreiding van het Noordstation naar Bordet, de speciale technieken en afwerking in de stations, alsook de toekomstige stelplaats in Haren. Beliris beheert ook de studies en vergunningen in nauwe samenwerking met het studiebureau Metro Noord. 

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest beheert via de MIVB en zijn gewestelijke dienst Brussel Mobiliteit, de transformatie van de 10 bestaande stations en infrastructuren en de bovengrondse inrichting.