Renovatie kaaimuren

De kaaimuren uit de 19e eeuw zijn aan renovatie toe.

02:56
15-03-2019

Antwerpen | Renovatie kaaimuren

Aangepaste bemalingstechniek voor renovatie kaaimuren in Antwerpen

In Antwerpen worden de bestaande kaaimuren op de rechteroever van de Schelde gerenoveerd. De THV Scheldekaaien doet al van bij het stadium van de aanbesteding beroep op de diensten van de firma G. Smeyers voor de bemalingswerken. G. Smeyers werkte de bemalingsstudie uit op basis van een 3D-computersimulatie en is momenteel aan het werk op de werf, waar de bemaling voor het uitgraven van de ankerwand gebeurt met verticale filters en zuigerpompen op twee niveaus. 

Op 25 november 2013 schreef Waterwegen en Zeekanaal nv een aanbesteding uit voor de renovatie van de bestaande kaaimuur op de rechteroever van de Schelde. De werken bevinden zich ter hoogte van de d’Herbouvillekaai en de Ledeganckkaai in Antwerpen. De THV Scheldekaaien, een tijdelijke handelsvereniging van de firma’s Artes Roegiers, Herbosch-Kiere en Hye, heeft reeds van bij het stadium van aanbesteding aangegeven voor de uitvoering van de bemalingswerken beroep te willen doen op de diensten van de firma G. Smeyers uit Zandhoven. Bij de aanbestedingsdocumenten diende immers verplicht een uitgebreide bemalingsstudie op basis van een 3D-computersimulatie te worden bijgevoegd.  

“Vermits we over een eigen gespecialiseerde studiedienst beschikken, vormde de opmaak van een dergelijke studie voor ons geen enkel probleem”, klinkt het bij G. Smeyers. Bij aanbesteding bleek de combinatie van de THV Scheldekaaien en G. Smeyers nv succesvol te zijn, want na een korte studie van de offerte werd de opdracht van het eerste deelcontract aan de THV Scheldekaaien toevertrouwd.  

Renovatie kaaimuren

De kaaimuren uit de 19e eeuw zijn aan renovatie toe.


Renovatie 19e-eeuwse kaaimuren
De bestaande kaaimuren werden op het einde van de 19de eeuw opgetrokken. Dit gebeurde in twee delen. Het noordelijke deel met een lengte van ca. 3,5 kilometer werd in de periode van 1878 tot 1886 gebouwd, het zuidelijke deel (ook wel Zuiderkaaien genoemd)  met een lengte van ca. 2 kilometer werd in de periode van 1897 tot 1903 gebouwd. De te stabiliseren kaaimuren in de werfzone bevinden zich precies op de grens tussen het noordelijke en zuidelijke deel. 

De kaaimuren werden in beide zones volgens dezelfde techniek gebouwd. De funderingen werden gevormd door afzonderlijk pneumatisch afgezonken stalen caissons. De werkkamers onderaan de caissons werden na het afzinken gevuld met beton. Op elke funderingscaisson werd tot aan de laagwaterlijn een afzonderlijke muur gemetst onder beschutting van een droogzetkuip. De voegen tussen de afzonderlijke moten onder de laagwaterlijn werden opgevuld met beton. Boven de laagwaterlijn werd het metselwerk continu uitgevoerd over de naast elkaar liggende moten. 

De stabiliteit van de kaaimuren bleek al snel onvoldoende te zijn. Al van bij de voltooiing van de kaaimuur werden verzakkingen en verschuivingen van de kaaimuur vastgesteld. 

De renovatie van de kaaimuur werd opgesplitst in vijf moten van ca. 100 meter lengte. Inmiddels zijn fase 3 en 4 in uitvoering. Hierbij wordt eerst een buispalenwand geheid in de Schelde voor de bestaande kaaimuur. De bouwput wordt verder gesloten door het inheien van damplanken op de beide koppen van de bouwput alsook aan de landzijde van de bouwput. Zowel de combiwand als de damwanden worden ingeheid tot diep in de Boomse klei. Zo wordt een waterdichte bouwkuip gevormd. Binnen deze kuip wordt de bestaande kaaimuur deels ‘in den natte’ afgebroken en wordt de kuip met een open bemaling leeggepompt. 

Bemaling met vacuümdieptebronnen
De achterste kaaimuur dient als ankerwand. Hiertoe dient hij aan de landzijde te worden vrij gegraven tot op een diepte van 10 meter onder maaiveld. Tussen de combiwand en de ankerwand moet immers een dicht net van legankers worden aangebracht, dewelke langs de landkant van de ankerwand moeten worden opgespannen. Om deze uitgraving ‘in den droge’ te kunnen verwezenlijken, diende een belangrijke bemaling aan de landzijde van de ankerwand te worden aangebracht. Het grondwater diende hierbij vanaf het peil +4,00 TAW tot op het peil -3,00 TAW te worden verlaagd. 

Gezien de diepte van de grondwaterverlaging die moest worden gerealiseerd, werd geopteerd voor een uitvoering van de bemaling met vacuümdieptebronnen. Het resultaat van de bemaling was niet perfect: omwille van de aanwezigheid van weinig doorlatende stoorlagen bleef er toch nog een belangrijke hoeveelheid restwater naar de uitgraving toestromen. 

Renovatie kaaimuren

De firma G. Smeyers werkte een uitgebreide bemalingsstudie uit op basis van een 3D-computersimulatie.

Aanpassing uitvoeringstechniek
Vanaf de uitvoering van fase 2 heeft G. Smeyers geopteerd, na overleg met de THV Scheldekaaien, om de bemalingsmethode aan te passen en over te schakelen van een bemaling met vacuümdieptebronnen met onderwaterpompen naar een getrapte bemaling met verticale filters en zuigerpompen op twee niveaus, namelijk een eerste filterrij op peil +4,00 TAW en een tweede filterrij op peil +1,00 TAW.

In deze tweede fase worden de filters geplaatst op een korte onderlinge tussenafstand van 2,5 meter en worden de boorgaten volledig opgevuld met draineerzand. Deze uitvoeringsmethode is bijzonder effectief gebleken. De bouwput kan nu uitgegraven worden zonder dat er nog restwater over stoorlagen de uitgraving binnenstroomt.  

Door de aanpassing van de uitvoeringstechniek kunnen de werken van de aannemer in veel comfortabelere omstandigheden worden uitgevoerd. “De door ons voorgestelde aanpassing van de uitvoeringstechniek van de bemaling was bijzonder effectief en hebben we budgetneutraal uitgevoerd, iets wat onze klant erg wist te appreciëren”, aldus G. Smeyers. “Klanten die reeds van bij de aanbesteding alle vertrouwen stellen in onze firma, kunnen op ons blijven rekenen tijdens de volledige uitvoering van de werken, onafgezien van de problemen die zich stellen.”

Tekst: G. Smeyers
Beeld: G. Smeyers

GROND/WEG/WATERBOUW partners

AgruAssetmanagement